127 YILLIK OKUL, 48 YILLIK KAPALI KUTU

Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras’ın Türkiye’ye yaptığı ziyaretinin ana başlıklarından biri de eski metropolit İstanbul’dan kalan sayılı hatıralardan olan Heybeliada Ruhban Okulu’nu ziyaret edecek olmasıydı.

Heybeliada Ruhban Okulu, 1844 yılında Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi tarafından, Ortodokslar arasında birlik ve hoşgörüyü arttırmak amacıyla, 9.yy’da Heybeliada koruluklarında inşa edilmiş Aya Triada Kilisesi’nde kuruldu. I. Dünya Savaşı’na kadar sorunsuz bir şekilde işlevini sürdürürken savaş sebebiyle eğitime ara verdi. Mondros Ateşkes Antlaşmasına kadar gerek Alman askerlerinin gerek Ekim Devriminden kaçan Rus göçmenlerin barınağı oldu. Antlaşmadan sonra eğitime devam etti. Cumhuriyetten sonra Millî Eğitim Bakanlığı denetiminde faaliyetine devam eden okula, yabancı öğrenci kabul edememe ve müfredatın belirlenmesi konusunda çeşitli kısıtlamalar getirildi. 1950 yılında Demokrat Parti iktidarında bu kısıtlamalar hafifletildi ve okul dünyanın her yanından Ortodoks din adamı adaylarına açıldı. Yunanistan, Mısır, Suriye gibi çeşitli ülkelerden öğrenciler alındı. 

Fakat okulun uluslararası niteliği ancak 1964 yılına kadar korunabildi. Kabul edilen öğrencilerin çoğunluğu Yunanistan’dan geldiği ve Kıbrıs’taki gerilim arttığı için “iyi niyetin suiistimali” sebebiyle 1964 yılında yabancı öğrencilere kapatıldı. Okulun mevcudunun azalması ve Türkiye’nin Kıbrıs sebebiyle Yunanistan’la gerilen ilişkilerinin de etkisiyle eski parlaklığını yitiren okulun, 1971 yılında Anayasa Mahkemesi’nin “tüm özel yüksekokulları devletleştirme” kararı neticesine varlığını devam ettirmesi için bir Türk üniversitesine bağlanması gerekiyordu. Patrikhane okulun yatılı olmazsa fonksiyonunu kaybedeceği ve Katolik, Süryani ve Protestanlara da eğitim verme zorunluluğu olacağından dolayı bu fikri reddetti ve okul kapandı.

Okul kapanana kadar 930 mezun verdi. Mezunlardan 12’si sonradan İstanbul Ortodoks Patriği oldu, ikisi İskenderiye Patriği, üçü Antakya Patriği, dördü Otosefal Atina Başpiskoposu, biri ise Otosefal Arnavutluk Başpiskoposu seçildi. 383 mezun ise üst düzey din adamı oldu. Mezunlardan din adamı olmayıp, başarılı doktor ve avukatlar olanlar da çıktı. Okulun 38.000 ciltlik dev bir kütüphanesi vardı. Kitapların çoğu Yunanca, bir bölümü ise Türkçe ve Arapça’ydı.

Bu kadar tarihinden ve istatistiklerden bahsettikten sonra bir de İstanbul Rum Ortodoks cemaati için ne anlama geldiğini anlatalım. Şu anki patrik Bartholomeos okulun son mezunlardan. Ondan sonra bir mezun patriğin gelme ihtimali yok. Kanun patrikhane çalışanlarının Türk vatandaşı olmasını öngörürken Türkiye Rumları kendi dinlerinin teolojik eğitimini alamıyor ve patrikhanede çalışmalarının önü kesiliyor.

Okulun kapalı olması Türkiye’nin başta Yunanistan olmak üzere AB ve ABD ile olan diplomatik ilişkilerinde sıkıntıya da yol açtı. Yeniden açılması için Amerikan Başkanı Bill Clinton 1997’de resmi talepte bulundu. Aynı yıl, okulun yeniden açılması için bir formül bulundu. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Rum Ortodoks Ana Bilim Dalı Kürsüsü olarak açılması istendiyse de YÖK’ün kılık kıyafet kuralları sebebiyle dini kıyafetlerle eğitim yapamayacak olan Patrikhane bunu kabul etmedi ve okul kapalı kaldı. Obama 2009’da yaptığı Türkiye gezisinde okulun açılmasının din ve ifade özgürlüğü için büyük bir adım olacağını belirtti.

İstanbul’un çeşitli baskılarla yerlerinden edilmiş azınlıklarından arta kalan bir avuç insanın din ve ifade özgürlüklerini temsil eden bu okul 48 yıldır kapalı. Ancak anayasa değişikliği ve çeşitli baskılara uğrayan başka bir grup olan Batı Trakya Türklerinin de haklarının genişletilmesine karşılık açılabileceği belirtilen bu okul tarihten bir parça ve açılmayı bekliyor.

Kaynak: NTV, CNNTurk, Radikal

Erk SAVU

Genel tarih

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: